Sebelum ini, saya telah berkongsi satu posting awal di https://www.facebook.com/share/p/1AVqfuejSC/ mengenai potensi percanggahan dalam tafsiran Perlembagaan Malaysia berkaitan teks bahasa Melayu dan bahasa Inggeris, serta isu persetujuan ibu bapa dalam penukaran agama kanak-kanak di bawah umur. Selepas meneliti surat rasmi dari Istana Perlis bertarikh 16 Januari 2025 kepada Pejabat Peguam Negara, alasan penghakiman Mahkamah Persekutuan bertarikh 4 Mac 2025, dan sokongan bertarikh 4 Februari 2025, saya ingin membetulkan beberapa andaian awal, menjelaskan kesesuaian keputusan mahkamah dengan Perlembagaan Persekutuan, serta menyuarakan keraguan mengenai status teks sahih Perlembagaan.
Latar Belakang Kes
Rayuan Sivil No. 08(f)-35-02/2024(W) melibatkan cabaran terhadap penukaran agama tiga anak kecil kepada Islam oleh bapa mereka, Nagahswaran, tanpa persetujuan ibu mereka, Loh Siew Hong. Mahkamah Persekutuan menolak permohonan kebenaran untuk merayu pada 14 Mei 2024, menyokong keputusan Mahkamah Rayuan pada 22 Januari 2024 yang membatalkan penukaran tersebut kerana melanggar Perkara 12(4) Perlembagaan Persekutuan.
Pembetulan kepada Posting Awal
1. Teks Sahih Perlembagaan: Bahasa Melayu atau Bahasa Inggeris?
Dalam posting awal, saya menyatakan bahawa Perkara 160B membenarkan teks bahasa kebangsaan mengatasi teks bahasa Inggeris sekiranya ditetapkan sebagai teks sahih oleh YDPA, dan mengandaikan tiada pengisytiharan rasmi telah dibuat. Namun, surat dari Duli Yang Maha Mulia Raja Perlis, Tuanku Syed Sirajuddin, bertarikh 16 Januari 2025, menegaskan bahawa semasa beliau menjadi YDPA Kedua Belas, beliau telah menetapkan Teks Sahih Perlembagaan Persekutuan dalam Bahasa Melayu pada 29 September 2003.
Namun, Alasan Penghakiman Mahkamah Persekutuan (muka surat [12]) menyatakan bahawa sehingga kini, tiada bukti dikemukakan bahawa YDPA telah secara rasmi menetapkan teks Bahasa Melayu sebagai teks sahih di bawah Perkara 160B. Oleh itu, teks bahasa Inggeris kekal sebagai teks berkuasa, seperti yang diputuskan dalam Indira Gandhi [2018] MLJU 69. Ini menimbulkan keraguan:
– Mengapa Peguam Negara dan Perdana Menteri pada masa itu tidak menasihati YDPA untuk mengeluarkan pengisytiharan rasmi di bawah Perkara 160B selepas Majlis Pelancaran Teks Bahasa Kebangsaan pada 2003? Adakah ini satu kelalaian nasihat, atau adakah pertimbangan lain yang tidak didedahkan?
– Atau, adakah pengisytiharan sebenarnya telah dibuat, tetapi Peguam Negara gagal mendokumentasikan dan menyerahkan rekod tersebut kepada badan kehakiman? Jika benar, ini menimbulkan isu serius tentang ketelusan dan pentadbiran dokumen rasmi, kerana badan kehakiman sehingga kini hanya mempunyai rekod di bawah Perkara 160A (teks terjemahan yang diluluskan YDPA) dan bukannya teks sahih di bawah Perkara 160B.
Walaupun titah Raja Perlis menunjukkan hasrat jelas, ketiadaan bukti dokumentasi dalam rekod kehakiman menyebabkan mahkamah bergantung pada teks bahasa Inggeris. Andaian awal saya bahawa “tiada pengisytiharan rasmi” perlu diperbetulkan untuk mengakui kemungkinan kelalaian dokumentasi atau nasihat, tetapi keputusan mahkamah kekal konsisten dengan rekod sedia ada.
2. Tafsiran Perkara 12(4): “Parent” atau “Ibu atau Bapa”?
Posting awal menyatakan bahawa “parent” (singular) dalam versi bahasa Inggeris adalah sahih, manakala “ibu atau bapa” dalam versi Bahasa Melayu tidak sah. Ini memerlukan pembetulan. Mahkamah Persekutuan, merujuk Indira Gandhi [149]-[150], menafsirkan “parent” dalam Perkara 12(4) secara purposif dengan membaca bersama Jadual Kesebelas Perlembagaan, yang menyatakan perkataan singular merangkumi plural. Oleh itu, “parent” ditafsirkan sebagai “parents” (kedua-dua ibu bapa), dan persetujuan kedua-dua ibu bapa diperlukan untuk penukaran agama kanak-kanak bawah umur 18 tahun.
Versi Bahasa Melayu “ibu atau bapa” mungkin kelihatan membenarkan persetujuan unilateral, tetapi kerana teks bahasa Inggeris kekal berkuat kuasa dan tafsiran purposif diguna pakai, keputusan mahkamah adalah konsisten dengan Perlembagaan. Andaian saya sebelum ini bahawa “ibu atau bapa” tidak sah adalah terlalu ringkas; sebaliknya, tafsiran plural “parents” adalah yang dikuatkuasakan, tanpa mengira status teks Bahasa Melayu.
3. Konflik Versi Negeri vs Persekutuan
Saya sebelum ini menyatakan bahawa Seksyen 117(b) Enakmen Perlis yang membenarkan persetujuan seorang ibu bapa adalah tidak sah berbanding Perkara 12(4). Ini disokong oleh penghakiman Mahkamah Persekutuan [21]-[23], yang menegaskan bahawa keperluan persetujuan kedua-dua ibu bapa adalah mandatori di bawah Perlembagaan, dan enakmen negeri tidak boleh mengatasi Perlembagaan Persekutuan. Oleh itu, penukaran unilateral tiga anak kecil dalam kes ini adalah batal ab initio (tidak sah dari awal), selari dengan Indira Gandhi [185].
Kesesuaian dengan Perlembagaan Malaysia
Keputusan Mahkamah Persekutuan untuk menolak rayuan adalah selari dengan Perlembagaan Malaysia berdasarkan perkara berikut:
– Perkara 12(4): Tafsiran bahawa “parent” merujuk kepada kedua-dua ibu bapa melindungi hak asasi kanak-kanak dan mengelakkan pertikaian praktikal, seperti yang dinyatakan dalam Indira Gandhi [163]-[164].
– Perkara 160B: Walaupun Raja Perlis menitahkan pengesahan teks Bahasa Melayu, ketiadaan bukti rasmi dalam rekod kehakiman bermaksud teks bahasa Inggeris kekal berkuat kuasa. Ketidakpastian tentang sama ada pengisytiharan telah dibuat tetapi tidak didokumentasikan tidak menjejaskan tafsiran substantif Perkara 12(4), kerana tafsiran “parents” adalah berdasarkan prinsip purposif dan Jadual Kesebelas.
– Kuasa Mahkamah Sivil: Seperti ditegaskan dalam Indira Gandhi [101], mahkamah sivil mempunyai bidang kuasa untuk menyemak tindakan pentadbiran seperti pendaftaran penukaran agama, memastikan pematuhan dengan Perlembagaan.
Respons kepada Surat Istana Perlis dan Keraguan
Surat dari Raja Perlis meminta pengesahan bahawa teks Bahasa Melayu kekal sahih dan salinan ucapan penuh YDPA pada 29 September 2003. Ini menunjukkan hasrat kuat untuk memartabatkan bahasa kebangsaan sebagai teks sahih. Namun, Mahkamah Persekutuan tidak mengambil kira titah ini dalam keputusan kerana:
1. Tiada bukti rasmi dikemukakan oleh pihak perayu untuk menyokong pengesahan teks Bahasa Melayu di bawah Perkara 160B.
2. Keputusan bergantung pada preseden Indira Gandhi, yang mengesahkan teks bahasa Inggeris sebagai berkuasa sehingga pengisytiharan rasmi dibuktikan.
Keraguan timbul di sini:
– Adakah Peguam Negara dan Perdana Menteri pada 2003 gagal menasihati YDPA untuk mengeluarkan pengisytiharan rasmi di bawah Perkara 160B? Majlis Pelancaran Teks Bahasa Kebangsaan adalah acara bersejarah, tetapi jika tiada pengisytiharan rasmi diwartakan, ini menimbulkan persoalan tentang proses nasihat dan pelaksanaan.
– Atau adakah pengisytiharan telah dibuat tetapi tidak direkodkan dengan betul oleh Pejabat Peguam Negara? Jika benar, ini adalah satu kelemahan pentadbiran yang serius, kerana badan kehakiman bergantung pada dokumentasi rasmi untuk membuat keputusan. Ketiadaan rekod ini menyebabkan badan kehakiman hanya merujuk teks di bawah Perkara 160A (teks terjemahan yang diluluskan) dan bukannya teks sahih di bawah Perkara 160B.
Sekiranya Pejabat Peguam Negara mematuhi titah Raja Perlis dan mengemukakan bukti pengesahan teks Bahasa Melayu selepas keputusan ini, ia mungkin memerlukan semakan semula kes di masa depan. Namun, pada tarikh penghakiman (4 Mac 2025), keputusan adalah konsisten dengan rekod dan preseden sedia ada.
Kesimpulan
Keputusan Mahkamah Persekutuan dalam kes ini adalah tepat dan selari dengan Perlembagaan Malaysia berdasarkan tafsiran Perkara 12(4) dan kuasa mahkamah sivil. Posting awal saya memerlukan pembetulan untuk mencerminkan tafsiran “parent” sebagai “parents” dan status teks bahasa Inggeris sebagai berkuasa sehingga bukti pengesahan teks Bahasa Melayu dikemukakan. Saya juga merasa ragu mengapa tiada dokumentasi jelas tentang pengisytiharan teks sahih, sama ada kerana kelalaian nasihat oleh Peguam Negara dan Perdana Menteri pada 2003 atau kegagalan pentadbiran dalam merekodkan pengisytiharan tersebut. Ini adalah isu yang perlu diberi perhatian untuk memastikan ketelusan dan kejelasan undang-undang di masa depan.
—
